HAI CÁNH CỔNG HUẾ TRONG MÀU NƯỚC FRANÇOIS DE MARLIAVE
Hai bức màu nước nhỏ mở ra hai lát cắt của Huế xưa. Một bức ghi cổng phía Bắc của Hoàng thành, cánh cổng mái thấp nép trong bức tường thành; bức còn lại đưa mắt nhìn ra một vọng lâu, mặt nước và bóng kiến trúc in xuống phía trước. Cả hai đều được vẽ màu nước trên giấy.
Theo nhan đề trong hồ sơ đấu giá, bức thứ nhất là Porte Nord du Palais de Hué Hòa Bình Môn, cửa phía Bắc của Hoàng thành Huế, tức Đại Nội. Đây không phải Cửa Chính Bắc, còn gọi là Cửa Hậu, của vòng Kinh thành bên ngoài. Bức thứ hai mang tên Mirador Hué. Mirador là cách gọi của người Pháp về những vọng lâu gắn với các cửa thành; nhan đề hiện có không ghi số hiệu, vì vậy chưa đủ căn cứ để xác định chính xác đó là cửa nào. (gazette-drouot.com)
Tác giả được hồ sơ đấu giá ghi là François de Marliave (18741953), họa sĩ và người minh họa Pháp. Đoạt giải Prix dIndochine năm 1911, ông từng đến Đông Dương năm 1910 và 1920, vẽ nhiều cảnh quan, công trình và đời sống trong vùng. Loạt tác phẩm về Việt Nam, Lào, Campuchia của ông từng được giới thiệu trong một triển lãm chuyên đề tại Paris năm 1994. (musee-orsay.fr)
Điều đáng nhớ ở cặp tranh không chỉ là những công trình cổ, mà còn là cách họa sĩ ghi lại không khí của nơi chốn. Ở Hòa Bình Môn, mái ngói, cánh cửa son và bức tường thành hiện lên trong sắc màu dịu, có phần nắng nhẹ. Sang bức Mirador Hué, khung cảnh mở rộng hơn; mặt nước phản chiếu làm cổng thành như lắng sâu vào không gian. Những nét vẽ thoáng và lớp màu trong khiến hai tác phẩm vừa có chất thơ, vừa gợi dáng vẻ Huế qua con mắt của một họa sĩ du hành.
Tác phẩm của de Marliave đã xuất hiện tại nhiều phiên đấu giá. Năm 2025, bức sơn dầu trên bảng La Pagode des Corbeaux à Hanoi được bán tại Christies Hong Kong với giá ghi nhận 52.920 HKD; đây cũng là mức cao nhất được cơ sở dữ liệu đấu giá MutualArt ghi nhận cho ông. Một màu nước khác, Fontaine au Parc, được Côte Basque Enchères bán với giá 70 euro trong năm 2025. Các kết quả này khác nhau đáng kể, cho thấy giá cần được xét theo chất liệu, đề tài, kích thước, tình trạng và xuất xứ của từng tác phẩm. (vnexpress.net)
Danh mục Drouot giới thiệu đúng cặp tranh này dưới tên François de Marliave, ghi bức Hòa Bình Môn tháng 8/1942 và bức Mirador Hué dịp Noël 1944; giá ước tính của cặp là 8001.200 euro. Tuy nhiên, hồ sơ Christies ghi nhận các chuyến đi Đông Dương của ông vào năm 1910 và 1920. Khoảng cách giữa những mốc này là một điểm cần thẩm tra thêm qua mặt sau tranh, hồ sơ xuất xứ và đối chiếu chữ ký trước khi kết luận chắc chắn về niên đại, hành trình sáng tác hay tính xác thực.